زهره شیری در گفت وگو با خبرنگار مرکز بهداشت غرب تهران اظهار کرد: روان‌شناسی زرد به دسته‌ای از محتواها اطلاق می‌شود که با ادعاهای اغراق‌آمیز، جذاب و به‌دور از مبانی علمی به دنبال جذب مخاطب هستند؛ محتواهایی مانند تشخیص تیپ شخصیتی یا بیماری‌های روانی تنها بر مبنای چند رفتار ساده و ادعای درمان‌های معجزه‌آسا که متأسفانه زمینه‌ساز خودتشخیصی‌های غلط، احساس گناه، برچسب‌زنی ناصحیح و تأخیر در دریافت مداخلات استاندارد پزشکی و درمانی می‌شوند.

 

وی درباره ملاک‌های اصیل انتخاب روان‌شناس و مشاور معتبر تأکید کرد: شهرت، ظاهر آراسته، فن بیان و آمارهای میلیونی دنبال‌کنندگان در شبکه‌های اجتماعی نمی‌تواند معیاری برای تشخیص تخصص باشد، بلکه افراد باید مدرک تحصیلی مرتبط، پروانه معتبر فعالیت از مراجع ذی‌صلاح، تجربه و تناسب زمینه کاری متخصص با نوع مشکل خود را مدنظر قرار دهند. داشتن مدرک دانشگاهی پایه یا حضور در دوره‌های کوتاه‌مدت آموزشی نیز به‌تنهایی صلاحیت ارائه همه خدمات روان‌شناختی و درمانی را اثبات نمی‌کند.

 

کارشناس مسئول واحد سلامت روان مرکز بهداشت غرب تهران با برشمردن «زنگ خطرهای رفتاری» در انتخاب درمانگر، خاطرنشان کرد: تعهد به درمان قطعی در بازه زمانی تعیین‌شده، ادعای به‌کارگیری شیوه‌های معجزه‌آسا، تشخیص شتاب‌زده با چند نشانه، توصیه به مصرف یا قطع خودسرانه داروها، ارعاب، تحقیر مراجع، شکستن حریم خصوصی و نقض اصول محرمانگی، درخواست‌های مالی نامتعارف و همچنین تجویز نسخه‌های مشابه برای همه مراجعان، شاخص‌های روشنی از عدم صلاحیت فرد است؛ چرا که ساختار و نیازهای روانی هر انسان کاملاً منحصر‌به‌فرد است.

 

شیری با ارزیابی جایگاه فضای مجازی در آگاهی‌بخشی افزود: شبکه‌های اجتماعی بستر مؤثری برای آموزش همگانی، ارتقای سواد سلامت، کاهش انگ‌های اجتماعی و ترغیب به درمان هستند، اما پربازدید بودن یک پست یا کلیپ هرگز اصالت علمی آن را تضمین نمی‌کند. شهروندان باید ادعاها، منابع، مستندات و تخصص تولیدکننده محتوا را بسنجند و به هیچ عنوان برای سلامت روان خود بر پایه آزمون‌ها، پست‌ها و ویدئوهای اینترنتی تصمیم‌گیری نکنند.

 

وی همچنین با اشاره به انتظارات مراجعان از جلسه نخست مشاوره توضیح داد: در جلسه اول نباید توقع تشخیص قطعی یا درمان فوری داشت؛ چراکه این جلسه عمدتاً به سنجش اولیه، بررسی سوابق فردی، ریشه‌یابی مشکل و ایجاد ارتباط حرفه‌ای اختصاص دارد. چند نشانه محدود هرگز مبنای کافی برای برچسب‌زدن و تشخیص بالینی نیست و ارزیابی جامع نیازمند بررسی شدت، مدت‌زمان علائم، تأثیر بر کارکرد روزمره و رد علل جسمی توسط تیم تخصصی است و آزمون‌های غربالگری نیز جایگزین معاینه بالینی نخواهند شد.

 

کارشناس مسئول سلامت روان مرکز بهداشت غرب تهران با تأکید بر اینکه سلامت روان جزئی لاینفک از سلامت عمومی جامعه است و استمداد از متخصص نشان ضعف نیست، خاطرنشان کرد: سلامت روان از مسیر آگاهی، احترام متقابل، شنیدن مؤثر و اقدامات علمی به‌دست می‌آید و محتواهای عامه‌پسند جایگاهی در درمان فردی ندارند.

 

شیری در پایان یادآور شد: در وضعیت‌های پرخطر نظیر رفتارهای خشونت‌آمیز، افکار یا برنامه‌ریزی برای خودکشی، بحران‌های روانی شدید یا ناتوانی در اداره کارهای حیاتی روزمره، انتقال فوری فرد به اورژانس یا نزدیک‌ترین مرکز درمانی ضروری است و نباید فرد در چنین شرایطی تنها گذاشته شود.

 

همچنین شماره‌های تماس اضطراری و رایگان جهت ارائه مشاوره‌های فوری و تخصصی سلامت روان به شرح زیر در دسترس عموم شهروندان است: 

- اورژانس پزشکی: ۱۱۵ 

- اورژانس اجتماعی: ۱۲۳ 

- مشاوره روان‌شناختی وزارت بهداشت: سامانه ۱۹۰ (داخلی ۹) 

- صدای مشاور سازمان بهزیستی: ۱۴۸۰ 

- خط فوریت‌های دانش‌آموزی: ۱۵۷۰